Maj 2018

Kultura konsumpcyjna jako kontekst refleksji i praktyki pedagogicznej / Mateusz Mazurek // Kwartalnik Pedagogiczny. - 2018, nr 1, s. [105]-119

Konsumpcjonizm to zjawisko, które dominuje we współczesnym świecie. Zasięg jego oddziaływania to nie tylko ekonomia i gospodarka - ale widoczne, dalekosiężne skutki społeczne, psychologiczne i pedagogiczne. Charakterystycznym wyróżnikiem kultury konsumpcyjnej jest „szybkość i płytkość” oraz zmienność. Żyjemy więc w „kulturze pośpiechu”. Inny znak dzisiejszego życia społecznego to przejście od „kultury namysłu” do „kultury nałogu”. Świat mediów elektronicznych i reklamy tak mocno ingeruje i steruje życiem człowieka-konsumenta, że nie jest on podmiotem świadomie i racjonalnie działającym. Jesteśmy manipulowani, stymulowani, aby naszym ideałem stała się „konsumpcja bez granic”. Charakteryzując kulturę konsumpcyjną, socjologowie wskazują na następujące wyróżniki: kupowanie jako środek do szczęścia, poczucie bycia kimś wyjątkowym, formalne i bezosobowe kontakty społeczne, stan ciągłego „nienasycenia”, frustracje związane z brakiem towarów sygnalizujących status, zapracowanie, przyśpieszenie przepływu informacji skutkujące „kurczeniem się czasu i przestrzeni”, uzależnienie od mediów elektronicznych, ciągły pośpiech, przesunięcie akcentu z „rozumowej refleksji na emocjonalne doświadczanie”, przedstawianie wszystkiego jako rozrywki, brak stałości, ciągłe zmiany, powierzchowność, atakowanie bodźcami, kryzys odpowiedzialności, hedonizm, niedojrzałość. Jakie są tego konsekwencje?
O ile starsze pokolenie jest w stanie oprzeć się – przynajmniej częściowo – rozpowszechniającym się wzorom kulturowym, to młode pokolenie, nie mając dystansu, wiedzy i doświadczenia, może stać się ofiarą „magicznego świata konsumpcji”. Psychologowie i pedagodzy przestrzegają - u dzieci i młodzieży obserwuje się: obniżenie możliwości kognitywnych i językowych, deficyt uwagi, kłopoty z analizą treści złożonych i przetwarzaniem treści intelektualnych, unikanie trudu, wysiłku i pracy, brak racjonalnego i krytycznego myślenia, zanikanie odpowiedzialności, zastępowanie bezpośredniej interakcji z człowiekiem kontaktem za pomocą nowych technologii, narastanie problemów psychicznych, trudności w nauce, zaburzenia zachowania.
Przed szkołą i rodziną stoją więc wielkie wyzwania pedagogiczne, gdyż dynamiki przemian społecznych i kulturowych nie sposób zatrzymać.
Można jedynie wzmacniać u podopiecznych krytyczną, świadomą i refleksyjną postawę, kształtować wartości, które są nieprzemijające, a decydują o tożsamości, poczuciu stałości i ciągłości.
Artykuł polecam wszystkim pedagogom, rodzicom i opiekunom, którzy szukają rozwiązań edukacyjnych i wychowawczych w czasach „zatracania zdolności do głębszego namysłu”.

MG

 

„Patrimonium” : dziedzictwo kulturowe online / Marta Mejzner // Bibliotekarz. - 2018, nr 4, s. 4-7

Europejski Rok Dziedzictwa Kulturowego jest dobrą okazją, by zapoznać się z projektem Patrimonium – digitalizacja i udostępnienie polskiego dziedzictwa narodowego ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz Biblioteki Jagiellońskiej.
Cele tego zainicjowanego w 2017 roku projektu to ochrona dziedzictwa narodowego oraz zapewnienie powszechnego dostępu do najbardziej wartościowych skarbów spuścizny narodowej.
Digitalizacji w ramach tego przedsięwzięcia ma zostać poddanych ponad milion obiektów z zasobów Biblioteki Narodowej i Biblioteki Jagiellońskiej. Będą to m.in. bezcenne średniowieczne manuskrypty, renesansowe mapy, grafiki, rysunki, pierwodruki, XIX- i XX-wieczne czasopisma, m.in. periodyki z okresu powstania styczniowego (np. unikatowy zbiór tajnych czasopism z lat 1861-1864) słowem – dokumenty o wyjątkowej wartości historycznej, kulturowej, narodowej.
Realizacja projektu Patrimonium pozwoli na archiwizację i lepszą ochronę bezcennych egzemplarzy oraz udostępnienie szerokiemu gronu odbiorców cyfrowych kopii, jak najbardziej wiernych oryginałom.
O tym, jak wielkie jest to przedsięwzięcie świadczy fakt, że „dziennie w ramach Patrimonium procesowi cyfryzacji podlega średnio ponad tysiąc obiektów.” Zdigitalizowane materiały są udostępniane za pośrednictwem Cyfrowej Biblioteki Narodowej POLONA, która jest jedną z najnowocześniejszych bibliotek cyfrowych na świecie.
Jej zasoby mogą wzbogacić warsztat metodyczny nauczyciela i stać się cenną pomocą dydaktyczną w jego pracy. Interfejs tej cyfrowej biblioteki umożliwia dodawanie notatek, zakładek, tworzenie własnych kolekcji tematycznych. Repozytorium to jest też źródłem wysokiej jakości reprodukcji cyfrowych dostępnych w domenie publicznej, bez konieczności logowania, całkowicie bezpłatnie. Reasumując: jest to skarbnica materiałów, które mogą stanowić nieocenioną pomoc w codziennej pracy z uczniem, a jednocześnie pokazują dziedzictwo kulturowe i dorobek przeszłych pokoleń.

BM

 

Stres szkolny – skala problemu i jego symptomatologia w postrzeganiu uczniów : doniesienia z badań / Małgorzata Półtorak // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2018, nr 2, s. 47-58

Życie we współczesnym świecie stawia przed ludźmi wiele wyzwań, którym nie zawsze są w stanie podołać, a niejednokrotnie ponoszą zbyt wysokie koszty dążenia do ich realizacji. Również uczniowie w codziennej swojej aktywności szkolnej i poza nią muszą się mierzyć z trudnymi zadaniami. Przeszkodą, a niekiedy mobilizacją do działań jest wszechobecny stres – nieodłączny element życia każdej jednostki. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania zagadnieniem stresu szkolnego. Dynamika zmian w polskim systemie edukacji przekłada się niewątpliwie na działanie szkoły jako instytucji oraz na funkcjonowanie uczniów, a co za tym idzie na aktualizowanie diagnoz w obszarze problematyki stresu szkolnego. Aby opisać powyższą tematykę przeprowadzono badania wśród uczniów wybranych szkół podstawowych oraz gimnazjalnych Podkarpacia. Na podstawie uzyskanych wyników przeanalizowano zgromadzony materiał, który posłużył do sprecyzowania końcowych wniosków. We wstępnej części artykułu autorka omówiła zagadnienia teoretyczne dotyczące charakterystyki stresu, opierając się na opiniach wielu specjalistów. Następnie zreferowała założenia badań własnych, których nadrzędnym celem było poznanie poglądów uczniów dotyczących stresu. W dalszej części zaprezentowała wyniki badań ujawniające skalę problemu stresu szkolnego oraz jego objawów dostrzeganych przez uczniów. Artykuł zamyka interpretacja wyników oraz implikacje dla praktyki pedagogicznej. W podsumowaniu autorka stwierdza, że doświadczanie stresu szkolnego wpływa na zakłócenia poznawcze, które z kolei upośledzają sprawność opanowywania i odtwarzania wiedzy, co przekłada się na mniej satysfakcjonujące wyniki w nauce, obniżenie samooceny oraz trudności i niepowodzenia szkolne. Przedstawiona problematyka powinna stać się impulsem do przemyśleń dla wszystkich nauczycieli, pedagogów, psychologów w kwestii budowania właściwego, wspierającego klimatu szkoły. Odpowiednie podejście do wychowanków powinno zniwelować nadmierne napięcie, wzmocnić poczucie bezpieczeństwa i przekonanie o posiadanym potencjale w zakresie radzenia sobie w różnych sytuacjach stresogennych. Niezbędna jest także dobra współpraca z rodzicami, w celu wspólnej identyfikacji przyczyn trudności ucznia i poszukiwania dróg ich rozwiązania. Na uwagę zasługuje obszerna bibliografia, dzięki której będzie możliwe dogłębne zapoznanie się z problematyką związaną ze stresem. Po szczegóły odsyłam wszystkich zainteresowanych do lektury artykułu autorstwa Małgorzaty Półtorak.

ED

 

Wychowanie muzyczno-ruchowe wobec mediamorfozy człowieka / Romualda Ławrowska // Wychowanie Muzyczne. - 2018, nr 2, s. 27-38

Nowoczesne technologie - poczynając od zramolałej już lekko telewizji, poprzez gry komputerowe, internet, media społecznościowe i komunikację mobilną – jeśli nadużywane, mają zgubny wpływ na życie fizyczne, emocjonalne i umysłowe młodego pokolenia. Dziecko ciche, bo zajęte tabletem lub kreskówką na monitorze, grupa koleżanek zmierzająca bezgłośnie razem, a w istocie osobno, bo każda wpatrzona w ekran smartfona i tweetująca przezeń intensywnie, stanowią już powszechnie spotykany widok.
Autorka ze zgrozą konstatuje bierność wobec tego zjawiska większości rodziców, kochających przecież swoje dzieci i niewątpliwie pragnących dla nich dobrej przyszłości. Także wśród nauczycieli zauważa przypadki nadmiernego i bezkrytycznego zachłyśnięcia się nowymi technologiami kosztem dbałości o zrównoważony rozwój podopiecznych. Powołując się na najnowsze wyniki badań psychologicznych, neuronauk, neurodydaktyki i na wiedzę o mechanizmach uczenia się i rozwoju, postuluje położenie większego nacisku na wychowanie artystyczne i muzyczne, szczególnie w okresie wczesnego nauczania.
Jak muzyka z rytmiką wpływają na rozwój mowy, zdolności intelektualnych i fizycznych przekonają się Państwo, czytając polecany artykuł.
Dodać warto na koniec, że autorka proponuje stworzenie nowych kierunków studiów:

  • nowej „dwuspecjalności” studiów: Pedagogika wczesnoszkolna z rytmiką,
  • licencjackich dla absolwentów szkół muzycznych II stopnia: Edukacja muzyczna z rytmiką,
  • licencjackich: Edukacja muzyczna dziecka (od wieku niemowlęcego do 10 roku życia).

JA

 

Wymagania, które rozwijają / Magdalena Goetz // Biologia w Szkole z Przyrodą. - 2018, nr 2, s. 33-35

Koniec maja to taki czas, gdy zarówno nauczyciele, rodzice, jak i uczniowie widzą już na niedalekim horyzoncie wakacje, koniec szkolnych trudów, ocen, wymagań, rozliczeń. Wydawałoby się, że można sobie pozwolić na zwolnienie się z wielu obowiązków, ale... . Magdalena Goetz w artykule zamieszczonym w dziale „Pracownia Pedagogiczna” omawia ważne zagadnienie dotyczące właściwego stawiania wymagań dzieciom, które nie ograniczają się tylko do nauki szkolnej, ale dotyczą także innych sfer rozwoju, np. zachowań społecznych, samodzielności, odpowiedzialności. I już wiemy, że od tego typu wymagań nie ma wakacji...
Autorka przytacza kilka opracowań naukowych, które wskazują na wielką wagę takiego stawiania wymagań dzieciom, aby wspierać ich rozwój, a nie przyczyniać się do powstawania zaburzeń. Jest to zadanie rodziców i nauczycieli, a najlepiej, żeby odbywało się spójnie, we współpracy szkoły i domu.
W artykule omówiono pokrótce etapy rozwoju motywacji dziecka do podejmowania zadań i zwrócono uwagę, że początkowe zaciekawienie światem i pasja poznawcza bywają przytłumione przez szkołę, a nieadekwatne oczekiwania rodziców (zbyt duże lub zbyt małe) mogą powodować rozmaite trudności, od zaniedbywania, wycofania, przez obniżenie poczucia własnej wartości aż do stanów depresyjnych czy opisywanego już w literaturze psychologicznej syndromu „wypalonego dziecka”. Może się też zdarzyć, że dziecko bardzo chce sprostać oczekiwaniom rodziców lub zasłużyć na uznanie lubianych nauczycieli i podejmuje zadania, które są nierealne i przerastają jego możliwości, a to też droga do rozlicznych problemów.
W końcowej części autorka w zwięzły sposób podaje najważniejsze zasady, jakimi należy kierować się przy stawianiu wymagań dziecku. Najważniejsza z nich podpowiada, że cokolwiek podejmujemy jako rodzice, nauczyciele i wychowawcy musi być zorientowane na rozwój dziecka. Musimy je więc uważnie obserwować, diagnozować jego potrzeby oraz możliwości i rozsądnie wytyczać dalsze ścieżki. Zainteresowanych pozostałymi wskazówkami odsyłam do artykułu Magdaleny Goetz.

Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
al. F. Focha 39, Kraków 30-119

nr konta: 39 1020 4900 0000 8502 3122 7919

  sekretariat@pbw.edu.pl
  Telefon: 12 421 10 98
  Fax: 12 421 10 98

2019 © PBW Kraków
Free Joomla! templates by Engine Templates
Strona korzysta z plików cookie, które ułatwiają świadczenie naszych usług. Korzystając z naszych usług zgadzasz się, że używamy plików cookie.
Dalsze informacje OK