Patron V edycji Małopolskiego Konkursu Recytatorskiego „Spotkanie ze słowem pięknym i prawdziwym"
Pozdrawiam wszystkie polskie dzieci!
Janina Porazińska
Zapraszamy do zapoznania się z informacjami na temat życia i twórczości Janiny Porazińskiej, której 55. rocznica śmierci przypada w tym roku. Przygotowaliśmy dla Państwa propozycje literatury ze zbiorów Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej oraz wykaz materiałów pomocnicze dostępnych w Internecie. Zapraszamy!
Bibliografia podmiotowa PBW (wybór):
- Bądźmy lepsi i mądrzejsi : czytanka dla II klasy miejskich szkół powszechnych / Genowefa Brzezińska i Janina Porazińska ; ilustrowała Jadwiga Hładki, rycinę kawalerii na str. 149 wykonał Mikołaj Wisznicki. - Wydanie drugie niezmienione. - Lwów : K. S. Jakubowski Właśc. J. Jakubowska i Ska, 1939.
- Bajdurki / Janina Porazińska ; il. Ignacy Witz. - Wyd. 2. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1954.
- Borówka / Janina Porazińska ; il. Bogdan Zieleniec. - Wyd. 2. - Warszawa : Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik", 1970.
- Czarodziejska księga : baśnie, bajki, bajdurki osnute na tematach gawędek ludu polskiego / Janina Porazińska ; [il. Michał Bylina]. - Wyd. 2. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1966.
- Hej, z drogi! / Janina Porazińska ; il. Olga Siemaszko. - Wyd. 2 popr. - Warszawa : "Czytelnik", 1971.
- I w sto koni nie dogoni : gawęda o moim dzieciństwie / Janina Porazińska ; il. Michał Bylina. - Warszawa : "Czytelnik", 1961.
- Jaś i Kasia : na motywach pieśni ludowej / Janina Porazińska ; il. Zofia Stryjeńska. - Wyd. 7. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1948.
- Kacperek / Janina Porazińska ; il. Zofia Fijałkowska. - Wyd. 4. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1963.
- Kalewala : epopeja fińska / pieśni zebr. Elias Lonnrot ; dla dzieci polskich oprac. Janina Porazińska ; il. Michał Bylina. - [Wyd. 3]. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1985.
- Kichuś majstra Lepigliny / Janina Porazińska ; il. Maria Orłowska-Gabryś. - Wyd. 8. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1962.
- Kopciuszek / Janina Porazińska ; il. Ludwik Maciąg. - Wyd. 5. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1964.
- Kto mi dał skrzydła : rzecz o Janie Kochanowskim / Janina Porazińska. - Wyd. 13. - Warszawa : "Czytelnik", 1977.
- Maciuś Skowronek / Janina Porazińska ; il. Anna Kopczyńska. - Wyd. 3. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1957.
- Moje kino przedstawia bajki : Szklana góra ; Popieluszka ; Zaczarowana w żabkę ; Szewczyk Dratewka / [na podstawie bajek Janiny Porazińskiej oprac. Wanda Borudzka ; il. Marian Walentynowicz]. - Warszawa : Filmowa Agencja Wydawnicza, 1957.
- Mruczkowe bajki / Janina Porazińska ; il. Rita Walter. - Kraków : Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, [1957].
- O krasnoludkach i o sierotce Marysi / Maria Konopnicka ; il. Stanisław Ożóg ; [przedm. Janina Porazińska]. - [Wyd. 14, 1 w tej ed.]. - Rzeszów : Krajowa Agencja Wydaw, 1988.
- Pamiętnik Czarnego Noska / Janina Porazińska ; [ilustracje Artur Gulewicz]. - Kraków : Wydawnictwo "Greg", © Copyright 2020.
- Pan Twardowski w Czupidłowie / Janina Porazińska ; il. Jan Marcin Szancer. - Warszawa : "Czytelnik", 1959.
- Poczytaj mi mamo. Ks. 1 / [red. prowadzący Joanna Wajs]. - Warszawa : Wydawnictwo "Nasza Księgarnia", 2012.
- Psotki i śmieszki : wybór wierszy / Janina Porazińska ; il. Zbigniew Rychlicki. - Wyd. 11. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1978.
- Smyku, smyku na patyku : piosenki ludowe / Janina Porazińska ; il. Ga-Ha. - Wyd. 3 rozsz. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1960.
- Szewczyk Dratewka / Janina Porazińska ; ilustrowała Ewa Poklewska-Koziełło. - Warszawa : Nasza Księgarnia, 2025.
- W Wojtusiowej izbie / Janina Porazińska ; il. Olga Siemaszko. - Warszawa : "Czytelnik", 1961.
- Zuchwały strzyżyk : polskie bajki ludowe o zwierzętach / Janina Porazińska ; [il. Jerzy Karolak]. - Warszawa : "Nasza Księgarnia", 1955.
Bibliografia przedmiotowa PBW (wybór):
- I w sto koni nie dogoni : gawęda o moim dzieciństwie / Janina Porazińska ; il. Michał Bylina. - Warszawa : "Czytelnik", 1961.
- "I w sto koni nie dogoni..." : o życiu i sztuce pisarskiej Janiny Porazińskiej / Bożena Olszewska ; Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. - Opole : Wydaw. Uniw. Opolskiego, 2007.
Materiały pomocnicze dostępne w Internecie (wybór):
- Lublin Janiny Porazińskiej - wykład Małgorzaty Michalskiej-Nakoniecznej o Janinie Porazińskiej. Kanał YouTube.
- Bajkowy Świat Janiny Porazińskiej w ilustracjach – prezentacja wystawy Biblioteki Głównej Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie.
Biografia:
Janina Porazińska - poetka, prozaiczka, redaktorka, tłumaczka literatury skandynawskiej. Urodziła się 29 września 1882 roku w Lublinie, zmarła 2 listopada 1971 w Warszawie. Swoją twórczość szczególnie poświęciła literaturze dziecięcej. Nazywana jedną z czterech „dam literatury dla dzieci" (obok Ewy Szelburg-Zarembiny, Marii Kownackiej i Hanny Januszewskiej). W 1969 została wyróżniona przez dzieci Orderem Uśmiechu. Pisarka była rozmiłowana w polskim folklorze, czerpała z gawęd, przypowieści, pieśni, podań ludowych. Jej książki były tłumaczone na wiele języków.
Była córką Edwarda Porazińskiego - urzędnika bankowego i Heleny z Saryusz-Bielskich. Urodziła się w mieście, ale w dzieciństwie często przebywała u dziadków na wsi, gdzie miała okazję zetknąć się z kulturą ludową. Uczęszczała na pensję swojej stryjenki Natalii Porazińskiej w Warszawie i tam otrzymała świadectwo ukończenia szkoły średniej. Debiutowała w 1903 roku prozą poetycką pt. „Z życia kwiatów", drukowaną w tygodniku „Wędrowiec" (nr 20). Po 1905 publikowała utwory dla dzieci (w tym drobne utwory sceniczne) w „Przyjacielu Dzieci" i „Wieczorach Rodzinnych". Około 1906 roku wyjechała do Krakowa, gdzie ukończyła dwuletnie Wyższe Kursy dla Kobiet im. A. Baranieckiego oraz studiowała przez trzy lata jako słuchaczka na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Równocześnie ogłaszała utwory dla dzieci w „Promyku" (1909-10) i „Promyczku" (1910). Około 1911 powróciła do Warszawy i rozpoczęła pracę w redakcji pisma „Przyjaciel Dzieci". W czasie I wojny była tajną inspektorką szkolną na terenie powiatu błońskiego. W 1917 założyła wraz z Różą Brzezińską czasopismo dla młodzieży „Płomyk", wydawane jako bezpłatny dodatek tygodnika „Zorza". W 1919 roku rozpoczęła wieloletnią współpracę z pismami dla dzieci i młodzieży: „Płomykiem" (do 1934), „Płomyczkiem" oraz czasopismem „Słonko" (1934-39) i „Poranek" (1938-39).
W 1920 została członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich. W latach 1922-25 pracowała w wydziale szkolnictwa powszechnego w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie, gdzie organizowała sieć bibliotek. W następnych latach zajmowała się wyłącznie pracą literacką. W 1923 otrzymała pierwszą nagrodę Międzynarodowego Czerwonego Krzyża za wiersze dla dzieci. W czasie okupacji niemieckiej pracowała i uczestniczyła w tajnym nauczaniu. Podczas Powstania Warszawskiego straciła wzrok w jednym oku. Opuściła stolicę przez obóz przejściowy w Pruszkowie. Po zakończeniu II wojny światowej powróciła do Warszawy i kontynuowała działalność literacką. Zajmowała się także pracą przekładową literatury skandynawskiej. W 1958 roku opracowała fińską epopeję narodową „Kalevala" w wersji dla dzieci. Janina Porazińska była nie tylko wielką pisarką, ale i nauczycielką, która w swoich książkach przekazywała młodszym pokoleniom to, co najważniejsze – miłość do ojczyzny, przyjaźń i wierność wartościom. Żyła niezwykle skromnie, choć dzięki swojej twórczości i pozycji mogła pozwolić sobie na luksusy. Nie przywiązywała wagi do dóbr materialnych, a zarobione pieniądze często rozdawała potrzebującym, wspierała zakład dla niewidomych w Laskach. Przyjaźniła się z Marią Kownacką, kochała zwierzęta i miała kota o imieniu Łaciatek. Wielokrotnie była odznaczana za twórczość literacką i pracę na rzecz edukacji najmłodszych. Pod koniec życia cierpiała na jaskrę, utraciła wzrok. Zmarła 2 listopada 1971 w Warszawie, w wieku 89 lat.
Twórczość (wybrane utwory)
Wybrane utwory literackie:
- „Borówka"
- „Kozucha Kłamczucha"
- „I w sto koni nie dogoni" (wspomnienia)
- „Kto mi dał skrzydła"
- „Psotki i śmieszki"
- „Baśń o siedmiu krukach"
- „Jaś i Kasia"
- „Kichuś majstra Lepigliny"
- „Kopciuszek"
- „Legendy"
- „Maciuś Skowronek"
- „Moja książeczka"
- „Nad wiślaną wodą"
- „O dwunastu z Zapiecka"
- „Pamiętnik Czarnego Noska"
- „Pan Twardowski w Czupidłowie"
- „Szewczyk Dratewka"
- „Tajemnicze butki"
- „Trzy gadułki"
- „W spalonym dworze. Opowiadanie z 1920"
- „W Wojtusiowej izbie"
- „Wesele Małgorzatki"
- „Wesoła gromada"








