"Brakująca połowa dziejów. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich", Anna Kowalczyk, Wydawnictwo W.A.B., 2018

W 2018 roku obchodziliśmy stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości, a tym samym stulecie odzyskania praw wyborczych kobiet w Polsce. Historia kobiet na ziemiach polskich jest nad wyraz obszerna i zawikłana, jednak bardzo rozproszona. Jako dyscyplina naukowa zrodziła się dopiero w XX wieku.

Anna Kowalczyk w swojej książce przypomina nam, jak istotna była (i nadal jest) rola kobiet w polskim społeczeństwie. Książka podzielona została na 9 rozdziałów, w których autorka skrupulatnie opisuje poszukiwania sylwetek polskich kobiet w różnych dziedzinach życia.

W pierwszym rozdziale autorka przywołuje sylwetki pierwotnych kobiet zamieszkujących ziemie polskie. Niewiele jest śladów pierwszych polskich kobiet, więcej zachowanych jest relikwii mężczyzn, jakoby oni stanowili fundament społeczeństwa. W rozdziale tym znajdziemy także informacje o demonach kobiecych w mitologii słowiańskiej oraz żonach i córkach z królewskich rodów.

Drugi rozdział poświęcony został prawom kobiet: jakie miały prawa i obowiązki, jak ewoluowały one na przestrzeni lat oraz jaką rolę w społeczeństwie odgrywały kobiety. Z tego rozdziału możemy dowiedzieć się także jakie konsekwencje niosło oskarżenie niewiast o czary oraz czy mężatki w średniowieczu mogły brać rozwody.

Kolejny rozdział przedstawia sylwetki kobiet w aspekcie religijnym. Znajdziemy w nim informacje o pierwszych chrześcijankach na ziemiach polskich, kulcie Maryjnym, życiu i losach świętych buntowniczek, żeńskich kościołach i klasztorach, a także roli niewiast w odłamach chrześcijaństwa.

W rozdziale czwartym opisana została edukacja kobiet, a raczej trudna droga ku uzyskaniu przez nie wykształcenia. Nie miały prawa do edukacji, ich zadaniem była opieka nad domowym ogniskiem i wychowywanie potomków. Mimo, iż pierwszą Akademię na naszej rodzimej ziemi ufundowała kobieta (Jadwiga Andegaweńska), to płeć piękna przez długie lata nie mogła podjąć studiów wyższych. Dopiero pod koniec XIX i na początku XX wieku coraz więcej kobiet zostało dopuszczonych do zamkniętego kręgu oświaty.
Rozdział piąty ukazuje sytuację zawodową kobiet. Jak wspomniano, ich głównym zajęciem było dbanie o dom i wychowywanie dzieci, dlatego nie podejmowały się pracy zarobkowej. Było to także hańbiące dla rodziny, skutkiem tego większość kobiet pozostawała na utrzymaniu męża. Pracowały tylko te, których rodzina była bardzo biedna i same musiały zapracować na swój posag, ponieważ dziewczyny bez posagu nikt za żonę by nie wziął. Wbrew pozorom kobiety od zawsze pracowały i to często na dwóch etatach: domowym i „zawodowym” jako niewykwalifikowana, tania siła robocza. Niewiasty trudniły się np. tkactwem, czy lepieniem garnków. W tym rozdziale możemy dowiedzieć się także, czy magnatki i szlachcianki w ogóle pracowały, jak wyglądała niewolnicza praca pokojówek i pomywaczek oraz dlaczego praca pielęgniarki jest stworzona dla kobiet.

Kolejny rozdział to kwintesencja piękna, czyli rozprawa o sztuce. Kim były pierwsze kobiety zajmujące się sztuką na ziemiach polskich? Jak wyglądała ich rola w teatrze? Dlaczego kobiety nie były dopuszczane do edukacji artystycznej? Na te i wiele innych pytań znajdziemy odpowiedź w rozdziale szóstym.

Natomiast rozdział siódmy porusza bardzo istotny temat jakim jest wojna. Kobiety od zawsze pragnęły w namacalny sposób przyczynić się do odzyskania i utrzymania pokoju na ziemiach polskich. Autorka w tym rozdziale przedstawia sylwetki pierwszych wojowniczek, wyjaśnia kim były Markietanki, tłumaczy kult Matki Polki (którego, wbrew pozorom, początkiem nie jest znana w dzisiejszych czasach forma cierpiętnictwa kobiet poświęcających swoje własne życie i marzenia na rzecz wszystkiego dookoła na czele z dziećmi). Na kartach tego rozdziału Anna Kowalczyk nakreśla nieocenioną pomoc kobiet podczas I i II wojny światowej, które wykonywały często dramatyczne zadania jako łączniczki, czy sanitariuszki.

W rozdziale ósmym autorka przedstawia polityczną działalność dam na ziemiach polskich. Kobiety rzadko kiedy ingerowały w sprawy polityczne kraju, chyba, że nim władały. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę kobiety starały się wywalczyć swoje prawa - rozpoczęła się wielka emancypacja kobiet i wzrosła liczba feministek.

Kobiety wniosły wkład do wielu dziedzin życia w Polsce, począwszy od edukacji, pracy zawodowej, religii, wojska, poprzez politykę, naukę, sport, medycynę, aż po inżynierię, górnictwo, czy himalaizm. Dlaczego więc tak mało mówi się o kobietach w polskiej historii, a zapytani o najważniejsze bohaterki wymieniamy tylko te najbardziej znane?

Na te pytania poszukamy odpowiedzi wspólnie z Anną Kowalczyk na kartach książki „Brakująca połowa dziejów. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich”.

Publikacja napisana jest bardzo prostym, przystępnym językiem. Wciąga, daje do myślenia, zaskakuje, momentami bawi, ale przede wszystkim uczy: historii, szacunku, tolerancji, rozsądku.

Całości dopełniają niezwykłe, barwne ilustracje Marty Frej, szkoda że jest ich tak niewiele.

Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
al. F. Focha 39, Kraków 30-119

nr konta: 39 1020 4900 0000 8502 3122 7919

  sekretariat@pbw.edu.pl
  Telefon: 12 421 10 98
  Fax: 12 421 10 98

2019 © PBW Kraków
Free Joomla! templates by Engine Templates
Strona korzysta z plików cookie, które ułatwiają świadczenie naszych usług. Korzystając z naszych usług zgadzasz się, że używamy plików cookie.
Dalsze informacje OK