Kresy

1	BOGUCKA, Maria Ludzie z Kresów / Maria Bogucka. - Warszawa: Oficyna Naukowa, 2010 Sgn. 255237 Książka jest zbiorem wspomnień Marii Boguckiej, autorki Dziejów kultury polskiej, obejmującym losy jej przodków od ok. XVIII w. do połowy XX w. Opowieści o rodzinie przedstawione są na tle dziejów migracji ludności polskiej, przemieszczającej się pomiędzy Wilnem i Grodnem a Kamieńcem Podolskim. Ostatnie rozdziały zawierają osobiste wspomnienia autorki, z pięknych i dostatnich lat 30-tych oraz trudnych czasów okupacji.
2	KALTENBERGH, Lew Ułamki stłuczonego lustra : dzieciństwo na kresach, tamten Lwów / Lew Kaltenbergh. Warszawa : Czytelnik, 1991 Sgn. 229757 Są to bardzo osobiste wspomnienia związane z latami szkolnymi i uniwersyteckimi autora, spędzonymi w przedwojennym Lwowie. Z tą samą uwagą i sympatią opisuje on barwne postaci woźnych i sklepikarzy jak i serdecznych przyjaciół. Czytelnik znajdzie też opowieści o znanych uczonych, poetach i malarzach, z którymi autor zetknął się na uniwersytecie czy na dyskusyjnych wieczorach (m.in. z Juliuszem Kleinerem, Romanem Ingardenem, Stanisławem Vincenzem). Mając okazję przyglądnięcia się tym postaciom z punktu widzenia studenta, jednocześnie czytamy całość jak intymny pamiętnik, który przywołuje z przeszłości nieistniejący już świat.
3	ROTH, Helena Czasy, miejsca, ludzie : wspomnienia z Kresów Wschodnich / Helena z Jaczynowskich Roth. - Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2009 Sgn. 255235 Obszerne i żywe wspomnienia, obejmujące okres od końca XIX w. do połowy XX w., powstawały głównie z myślą o rodzinie. Autorka podkreśla, że właśnie ten zbiór wspomnień to właściwie jedyne dziedzictwo, które może przekazać następnym pokoleniom. „Dziś (…) - pisze – nie mam nic, co bym mogła Wam zostawić na pamiątkę po waszym ojcu, rodzinie i po mnie. Niech te zapiski, (…) będą tym, co Was z przeszłością zwiąże”. Lektura tej książki nie tylko pozwala na przyjrzenie się skomplikowanej historii Polaków na Kresach (w czym pomagają rozbudowane, ale ciekawe przypisy i indeks nazwisk), ale też przenosi nas do salonów i kuchni ziemiańskich dworów lub do modnych kurortów, gdzie razem z autorką siedzimy przy jednym stole z Heleną Modrzejewską i Elizą Orzeszkową.
4	TRZECIECKA, Wanda Wspomnienia z Kresów / Wanda Trzeciecka. - Warszawa : ŁośGraf, 2010 Sgn. 255303 Książka przedstawia dzieje rodzin Boguszewskich, Trzecieckich i Brodowskich, których majątki znajdowały się na terenie Białorusi. Późniejsze losy, kształtujące się według podobnego smutnego wzoru jak wielu Polaków na Kresach, poprowadziły ich na zesłanie na Syberię, śladem dziadka autorki, Bronisława Spasowskiego, zesłańca z 1863 r., a potem do wyzwolonej Polski, skąd członkowie rodziny (częściej z przymusu niż wyboru) emigrowali w kierunku zachodnim.
5	PRUSZYŃSKA, Anna Między Bohem a Słuczą / Anna Pruszyńska ; oprac. Mieczysław Pruszyński. - Wyd. 2. - Wrocław [i in.] : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2001 Sgn. 241595 Są to barwne i nostalgiczne wspomnienia, przedstawiające życie dworów polskich na Podolu i Wołyniu, w okresie obejmującym początki XX w. do czasu wybuchu II wojny światowej. Pierwsze, szczęśliwe lata przerwała rewolucja 1917 r. i zawirowania związane z wojną polsko-rosyjską, które dla rodziny oznaczały przymusowe opuszczenie rodzinnego domu i osiedlenie w Krakowie. Mimo że nie był to okres zupełnej beztroski, autorka pisze o nim „dobre lata, dalekie lata, aż trudno uwierzyć, że były, że naprawdę były”. Autorka, matka Ksawerego i Mieczysława Pruszyńskich, podaje wiele ciekawych i mało znanych informacji, które uzupełniają biografie późniejszych pisarzy – lata nauki w jezuickim gimnazjum w Chyrowie, studia na Uniwersytecie Jagiellońskim – prezentuje także fragmenty listów i pierwsze wiersze Ksawerego.
6	NARKOWICZ, Liliana Ordynacja Tyszkiewiczowska na Zatroczu / Liliana Narkowicz. - Wraszawa : Wydawnistwo DiG, 2007 Sgn. 255244 Opracowanie oparte na przeróżnych tekstach źródłowych, w tym także na relacjach naocznych świadków lub członków ich rodzin, przedstawia dzieje majątku Tyszkiewiczów na terenie dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. W odróżnieniu od innych pozycji tego typu warto podkreślić starania autorki, zmierzające do opisania losów służby pałacowej. Tym samym, nie tylko przedstawia ona życie dworu „od kuchni”, ale wzbogaca wspomnienia o rodzie Tyszkiewiczów, osobistymi relacjami dawnych pracowników, a także unikatowymi zdjęciami.